<!-- https://farmer1st.org/th/glossary/cooperative/ · updated 2026-10-22 -->
# สหกรณ์ (องค์กรเกษตรกร)

> สหกรณ์การเกษตรคือองค์กรอิสระที่เกษตรกรสมาชิกเป็นเจ้าของและควบคุมอย่างเป็นประชาธิปไตย โดยทั่วไปทำหน้าที่รวบรวมและจำหน่ายผลผลิต ให้บริการต่าง ๆ เช่น ปัจจัยการผลิต การฝึกอบรม หรือสินเชื่อ และมักถือใบรับรองมาตรฐาน สหกรณ์จึงเป็นจุดรวบรวมสำคัญในห่วงโซ่อุปทานต้นทาง

หรือเรียกอีกชื่อว่า: สหกรณ์เกษตรกร, องค์กรผู้ผลิต, กลุ่มเกษตรกร, ผู้รวบรวมผลผลิต

## เหตุใดจึงมีความสำคัญ

สำหรับ[เกษตรกรรายย่อย](/glossary/smallholder/) สหกรณ์ช่วยสร้างขนาดการผลิต การเข้าถึงตลาด และบริการสนับสนุนต่าง ๆ สำหรับผู้ซื้อ สหกรณ์คือจุดที่ข้อมูลเกษตรกรถูกจัดระบบไว้ ไม่ว่าจะเป็นทะเบียนสมาชิก บันทึกการรับซื้อ ใบรับรองมาตรฐาน และการดำเนินโครงการต่าง ๆ คุณภาพของข้อมูลเหล่านี้เป็นตัวกำหนดคุณภาพของการตรวจสอบย้อนกลับต้นทางเป็นส่วนใหญ่

## การทำงานในทางปฏิบัติเป็นอย่างไร

สหกรณ์ในห่วงโซ่อุปทานโกโก้ กาแฟ หรือยางพารา โดยทั่วไปจะ:

- จัดทำทะเบียนสมาชิก โดยควรเป็น[ทะเบียนเกษตรกร](/glossary/farmer-registry/)ที่ผ่านการตรวจสอบยืนยัน
- รับซื้อผลผลิตจากสมาชิก บางครั้งผ่านผู้รวบรวมระดับหมู่บ้าน
- จัดการขนส่ง การจัดเก็บ และการจำหน่ายให้แก่ผู้ส่งออก
- บริหารจัดการเงินพรีเมียม ปัจจัยการผลิต และการฝึกอบรม
- ดำเนินระบบควบคุมภายในเพื่อรองรับการรับรองมาตรฐาน

ผู้รวบรวมผลผลิตรายอื่น เช่น ผู้รับซื้อเอกชนและคนกลาง ก็ทำหน้าที่คล้ายกันนี้ แต่ไม่ได้มีเกษตรกรเป็นเจ้าของร่วม

## ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

- **ทะเบียนที่ไม่ตรงกัน** ระหว่างสหกรณ์ ผู้ซื้อแต่ละราย และหน่วยงานรับรองแต่ละแห่ง
- **การรับซื้อจากผู้ที่ไม่ใช่สมาชิก** ปะปนเข้ากับปริมาณของสมาชิก
- **การเปลี่ยนแปลงพนักงาน** และบันทึกแบบกระดาษที่ทำให้ข้อมูลประวัติสูญหาย
- **ความต้องการที่สร้างภาระ**: ผู้ซื้อแต่ละรายขอข้อมูลชุดเดียวกันแต่ในรูปแบบที่ต่างกัน
- **[การขายข้ามช่องทาง](/glossary/side-selling/)** ซึ่งลดปริมาณผลผลิตของสหกรณ์

Farmer1st มอบเครื่องมือที่ใช้งานได้แม้ไม่มีอินเทอร์เน็ตให้แก่สหกรณ์ สำหรับการขึ้นทะเบียน การรับซื้อ และทีมภาคสนาม พร้อมให้สหกรณ์สามารถแบ่งปันข้อมูลกับผู้ซื้อหลายรายได้โดยไม่ต้องป้อนข้อมูลซ้ำ ผ่านบริการ[การตรวจสอบย้อนกลับและการรับรองมาตรฐาน](/services/traceability-certification/)


## คำถามที่พบบ่อย

### สหกรณ์กับผู้รวบรวมผลผลิตแตกต่างกันอย่างไร

ผู้รวบรวมผลผลิตคือผู้ที่รับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรจำนวนมาก ซึ่งรวมถึงพ่อค้าเอกชนและคนกลางด้วย ส่วนสหกรณ์คือผู้รวบรวมผลผลิตที่เกษตรกรสมาชิกเป็นเจ้าของ มีโครงสร้างการกำกับดูแลและภาระผูกพันต่อสมาชิกโดยตรง

### สหกรณ์สามารถดำเนินการแทนสมาชิกภายใต้ EUDR ได้หรือไม่

ได้ รายงานของคณะกรรมาธิการยุโรปปี 2026 ระบุว่าสหกรณ์สามารถทำหน้าที่เป็นตัวแทนที่ได้รับมอบอำนาจให้แก่ผู้ประกอบการรายย่อยหรือรายเล็กในขั้นต้นได้ และตัวสหกรณ์เองก็อาจเป็นผู้ประกอบการเมื่อนำผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาด ทั้งนี้บทบาทของสหกรณ์ขึ้นอยู่กับข้อตกลงกับสมาชิกและกฎหมายภายในประเทศ


## แหล่งอ้างอิง

- [IFAD, กองทุนระหว่างประเทศเพื่อพัฒนาเกษตรกรรม](https://www.ifad.org/en/)
- [European Commission, การทบทวนปรับปรุง EUDR, COM(2026) 191](https://environment.ec.europa.eu/document/download/a3c5c3a0-232e-43c4-b0b8-1eecb1df45c7_en?filename=Report+from+the+Commission+to+the+Council+and+Parliament+on+the+EUDR.pdf)
- [Rainforest Alliance, การรับรองมาตรฐาน](https://www.rainforest-alliance.org/business/certification/)
